Zoeken

woensdag 25 september 2019

Overbevolking is een kikker in een overkokende pan met heet water

Enig idee hoeveel inwoners ons land telde in 1999? Dat is interessant om te weten, want op 9 juli van dat jaar publiceerde ik een opiniestuk in het Algemeen Dagblad waarin ik vaststelde dat ons land 'vol aanvoelde'. Dat is wellicht geen vreselijk wetenschappelijke benadering, maar sindsdien zijn er nog eens een kleine twee miljoen mensen bijgekomen. Niet alleen begeven we ons met de huidige exponentiële bevolkingsgroei op aarde op onbekend terrein, het onderwerp hangt nauw samen met tal van hedendaagse problemen waarvan de opwarming van de aarde de meest in het oog springende is.


Zoals eerder gezegd werd mij gevraagd dit onderwerp op 'wetenschappelijke wijze' te benaderen, waarschijnlijk in de veronderstelling dat er dan maar één uitkomst mogelijk is. Ik kwam ergens inderdaad een tabel tegen waarin te lezen viel dat ons land probleemloos 25 miljoen inwoners zou kunnen herbergen en daar zitten we met 17,4 miljoen mensen nog ruim onder. En anders biedt de wetenschap wel de geruststellende gedachte dat je met slimme snufjes en technologische innovaties alle eventuele problemen die samenhangen met bevolkingsgroei kunt pareren.

Nu snap ik de charme van boeken die ons vooruitgang beloven en de geruststellende gedachte uitdragen dat de meeste mensen deugen, maar in de aanloop naar dat opiniestuk las ik destijds The Population Explosion van de bioloog Paul Ehrlich en zijn vrouw Anne dat een veel somberder toekomstbeeld schetst. Datzelfde geldt voor het recent verschenen boek Tien Miljard van de Britse wetenschapper Stephen Emmott. Je kunt aanvoeren dat Emmott niet weet waar hij over praat omdat hij psycholoog is, maar misschien is dit onderwerp juist wel voer voor psychologen.


Ik zou op deze plek ook kunnen schrijven dat ik het helemaal eens ben met W. Klinkhamer uit Eijsden van wie deze morgen een ingezonden brief in De Telegraaf werd gepubliceerd. Twintig jaar geleden (ja, daar schrik ik zelf ook elke keer weer van) schreef ik de toegenomen agressie in de samenleving deels toe aan het feit dat we met z'n allen op een kluitje leven. Mijn opiniestuk was aanleiding om als 'deskundige' mijn zegje te komen doen op de radio. Weliswaar was ik beroepsmatig werkzaam als journalist, maar als afgestudeerd planoloog had ik voldoende kennis in huis over het onderwerp demografie.

In de studio waren ook twee overheidsambtenaren aanwezig, die oprecht verbaasd waren over het gesuggereerde verband tussen geestelijk welzijn en bevolkingsdichtheid. Na afloop stonden we met z'n drieën in de lift en wisselden zij visitekaartjes uit, daarbij mij verder negerend. Zo snap je meteen waarom bepaalde ideeën op overheidsniveau tot in het oneindige worden herhaald, als de echo van een diepe wenspunt, zodat er op het laatst nog maar één waarheid (of eigenlijk: 'waarheid') over is. Voor dissidente geluiden is verder geen belangstelling en geen plaats.


Ik zou op deze plek ook kunnen schrijven dat ik het helemaal eens ben met Bregje Hofstede die een mooi, persoonlijk boek schreef over haar burn-out. Omgekeerd is het helemaal niet zo'n gekke gedachte om aan het rijtje overproductie, overprestatie en overprikkeling ook nog overbevolking toe te voegen. Helaas is dat laatste een taboeonderwerp vanwege de raakvlakken die het heeft met het vluchtelingenprobleem. Omdat de bevolkingsgroei in ons land vrijwel geheel toe te schrijven is aan immigratie in de meest brede zin, heet je al snel een 'racist' of krijg je te horen dat je dan zelf maar lekker moet ophoepelen.

Van die discussie wil ik me verre houden, dus ik besluit met een voorbeeld dat aangeeft waarom overbevolking volgens mij een probleem is en een sluipend probleem bovendien. In mijn boeken geef ik regelmatig aan dat sommige maatschappelijke ontwikkelingen ons massaal tot waanzin zouden drijven als ze plaats hadden gevonden in een tijdsbestek van 24 uur in plaats van 24 jáár. Dat is een zin waar je gemakkelijk overheen leest, terwijl het juist belangrijk is om daar even stil bij te staan en je dat heel levendig voor te stellen.

Toen ik mijn rijbewijs haalde, waren er in ons land ongeveer 5,5 miljoen auto's, begin dit jaar turfde het CBS 12,7 miljoen 'wegvoertuigen'. Probeer je maar eens voor te stellen dat je gaat slapen met dat felbegeerde roze papiertje op je nachtkastje en de volgende dag wakker wordt in een wereld waarin het wegverkeer ruimschoots is verdubbeld en de filedruk extreem is geworden. Ik vermoed dat de meeste mensen zich spontaan ziek zouden melden bij hun werkgever of zich huilend zouden melden bij de balie van de dichtstbijzijnde psychiatrische kliniek. Overbevolking is in die zin een bijna onderhuids probleem dat je op een dag compleet overvalt.

37 opmerkingen:

  1. Zou het wennen,veel mensen om je heen? Ik heb nog rustige tijden gekend. Geen drukte op fietspaden,stranden niet echt vol,weinig files op snelwegen(die waren er ook minder) en ook geen opstoppingen op wandelgebieden voor hondenuitlaters.Soms voelt het onbehaaglijk.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Nee, het wént niet. Mensen denken vaak wel dat ze ermee kunnen dealen (of ze staan er helemaal niet eens bij stil), maar ongemerkt heeft het een slopende effect.

      Verwijderen
    2. Toen den Uyl alle Antillianen en Surinamers e Nederlands paspoort verstrekte was Amsterdam 2 jaar later overladen met criminaliteit, deze lage IQ mensen maken iedere beetje beschaving in no time tot een puinhoop, veel Amsterdammers zijn gevlucht naar betere oorden, en nu is het nog vele malen erger, van een tolorabel liberaal land, is het nu vervuilde met middeleeuwse dogmatische mensen, alle goede wordt alleen maar minder, het slechte alleen maar meer, ik wens jullie sterkte en courage, groet !

      Verwijderen
  2. Kan me helemaal vinden in je betoog; ik ben na 30 jaar randstad uit de randstad gevlucht richting de Zeeuwse eilanden.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. en die zijn nu helaas druk in het lange toeristenseizoen

      Verwijderen
    2. Ik heb deze zomer een fietstocht gemaakt langs de Zeeuwse kust, van Bergen op Zoom tot de Maasvlakte en daarna verder tot in Noord Holland. Het viel me op hoe ruim en rustig de Zeeuwse kusten zijn, vergeleken bij de Hollandse kust. Overal plek op de campings. Vrijwel lege stranden (het was uitstekend strandweer). Op de fiets en te voet beleef je Nederland heel anders dan vanuit de auto.

      Verwijderen
  3. Helder. Misschien goed om ook het boek factfullness van Hans Rosling te betrekken in dit verhaal. Wereldwijd stijgt het aantal kinderen niet meer. Het aantal mensen wel. Want we worden met z'n allen een stuk ouder! Toch zouden we ons land anders ervaren als meer mensen op hun racefiets zouden stappen! Overbevolking gaat niet alleen om aantallen, maar zeker ook over 'hoe' we willen leven.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Heb ik uiteraard gelezen (want iedereen begint altijd meteen over Rosling), maar ik ben er toch niet helemaal gerust op.

      Verwijderen
  4. 25 mio in Nederland is waarschijnlijk onverstandig gezien het aantal dat dan naar Duitsland moet verhuizen als het water stijgt.
    Verder zou ik me niet al te veel zorgen maken.
    Kijk op gapminder.org en de Ted-video’s van Hans Rosling waarin hij duidelijk maakt dat de wereldbevolking stijgt doordat we ouder worden. “Peak child” is al bereikt. Overal loopt het kindertal terug zodat de wereldbevolking stabiliseert,

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik ken Rosling en heb zijn (posthume) boek gelezen, maar deel niet zijn optimisme.

      Verwijderen
  5. Ik herken me helemaal in dit gevoel. Ik weet nog niet precies wat ik ga doen, maar ik ben alvast maar weer begonnen met reserveren.
    Ik zag op funda dat de huizenprijzen overal stijgen. Het goedkope vrijstaande huis in de noordelijke provincies is verleden tijd.
    Ik woon aan de rand van de polder midden Delfland en doorkruis dat. Delft is nog steeds heel gezellig. Maar verder is het overal druk, drukker, drukst. Dat ervoer ik vandaag toen ik door zuid Holland op deze regenachtige dag met de auto onderweg was.
    Binnenkort ook overdags overal file dacht ik.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Herkenbaar. Om die reden laat ik de auto al zoveel mogelijk staan. Als we een weekje weg gaan naar de Veluwe, pak ik ook altijd de fiets omdat ik niet het risico wil lopen in de file terecht te komen op weg naar mijn vakantieadres. Het enige wat ik in jouw geval zou kunnen bedenken, is het kopen van een vakantiehuisje. Met een tweede adres, kun je daar straffeloos zo veel tijd doorbrengen als je maar wil.

      Verwijderen
    2. Kan ook. Mijn huidige huis verhuren en dan zelf in een vakantiehuis.

      Verwijderen
  6. Ik woon op 17km van mijn werk en kan kiezen uit hardlopend naar mijn werk gaan, met fiets, auto of trein. Niet iedereen heeft die luxe, maar als 41 jarige zie ik alleen maar voordelen in het reizen naar je werk zonder fosiele brandstoffen te hoeven aanspreken. Over de drukte op de weg stel ik vast dat ik afgelopen zaterdag de A1 moest nemen en dat het van Hoevelaken richting Barneveld rond 1200uur stilstond zonder dat er een ongeluk was gebeurd. Verhuizen naar een rustiger deel van Nederland vind ik als ALblasserwaarder geen optie, want in mijn geval is mijn werk (docent geschiedenis) ook mijn hobby en die banen zijn zeer schaars. Nog even over die woningprijzen, ik zie nog genoeg woningen ook in dit deel van ons land van rond de 200000euro, je moet dan wellicht met minder luxe genoegen nemen, maar ons voorgeslacht zou dan nog steeds jaloers zijn op zulke luxe onderkomens.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik woon ook aan de rand van de Randstad en dan is het nog wel te doen, zeker wanneer je niet meer elke dag naar je werk hoeft en zoveel mogelijk op de fiets doet.

      Verwijderen
    2. Ja precies, the best of both worlds. je bent een bevoorrecht mens! En dan ook nog een tweede huis! En nu ophouden met klagen graag.

      Verwijderen
  7. Veel mensen - ook Gerhard - benaderen dit onderwerp vanuit een soort nostalgie: vroeger was het rustig op de weg en kon je nog op straat spelen. de negatieve aspecten van "vroeger" worden even vergeten: het verkeer was viezer en onveiliger en de straten van de grote steden lagen vol hondenpoep. Vanwege ons aardgas was de lucht in de steden nog enigszins te pruimen maar in Duitse steden kon je nauwelijks ademen omdat er nog met bruinkool werd gestookt. Ondanks dat we met veel meer mensen zijn is het leven steeds gezonder geworden. En ja, ik erger me ook als we in de spits in de trein van Utrecht naar Amsterdam als haringen in een ton staan maar het valt me op dat de meeste mensen het gelaten ondergaan. En ik erger me ook soms aan de meutes toeristen in Amsterdam en dat het personeel in de horeca vaak geen nederlands spreekt. Iedereen ervaart "negativity bias" oftewel je ervaart negatieve emoties als heftiger dan positieve. Toch zou ik iedereen willen aanraden om zijn gevoelens te "objectiveren" Als ik in een meute toeristen over de Zeedijk in Amsterdam loop dan herinner ik me de jaren 70 en 80 toen het daar vergeven was van de drugshandel en je struikelde over de verslaafden en daklozen. Oftewel, je moet de juiste vergelijking maken. Nu sta je met je schone Tesla met airco in de file, vroeger reed je in je stinkende Renault 4 zonder gordels om en had je geen enkele kans op overleven bij een zwaar ongeval. Dat zijn de echte "keuzes". Wie wil er echt terug naar de jaren 70 en 80?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. wel naar het aantal inwoners uit die tijd

      Verwijderen
    2. De muziek was alvast stukken beter in de jaren 70.

      Verwijderen
    3. Nee, geen cherry-picking! Niet alleen de positieve nostalgische aspecten terug willen. Geen internet, geen blog, geen supersonische fiets, stinkende oksels, gore uitlaatgassen, enzovoort. Die krijg je er dan ook bij.

      Verwijderen
    4. Ik kan je één ding wel vertellen: in de jaren 70 en 80 was het leven stukken minder stressvol. Er raakte niemand van 28 opgebrand of overspannen. Eén voorbeeld: internet bestond niet, dus als je als journalist informatie nodig had reed je naar knipseldienst Matla in Den Haag om krantenberichten te raadplegen (of je liet ze opsturen). Die tijd had je nodig en kreeg je du ook van je werkgever. Nu is alles meteen oproepbaar en moet alles ook snel.

      Verwijderen
    5. Maar dan nu de hamvraag: zou je terug willen als het zou kunnen? Met 1 druk op de knop "back to the past". Definitief. Maar je krijgt niet je jonge lijf terug. En het blijft daarna altijd hetzelfde, er verandert niets meer. Zou je op die knop drukken?

      Verwijderen
    6. Je kunt die vraag natuurlijk nooit beantwoorden als je hebt mogen proeven aan cd's, dvd's, internet en Netflix, Paradise Lost en death metal. Al die verworvenheden staan echter geheel los van de bevolkingsomvang. Je kunt dus best zeggen dat je geen zin zou hebben om weer een papieren belastingaangifte in te vullen en tegelijk vaststellen dat Nederland een leefbaarder land was met 13 miljoen inwoners. Interessanter is de vraag (maar dat is eigenlijk weer een geheel andere discussie) of we er in 1970 - met de kennis van nu - opnieuw voor zouden kiezen om gastarbeiders uit Turkije en Marokko te halen.

      Verwijderen
    7. Als je zegt vroeger was het beter, word je onmiddelijk de grond ingeboord, nu ik ben 83 en kan het weten, vroeger was het anders, op sommige vlakken beter andere aspecten minder, maar het leven was rustiger, ook een stuk gemakkelijker te leven, de saamhorigheid was veel groter ook de veiligheid, het was meer op de gemiddelde inwoner gericht, veel minder gezijk met homo's en mannenhatende vrouwen, en geen tranquilizers, geen Islam, vacantie aan zee, auto's werden gerepareerd, enz enz. groet !
      moeders deden het huishouden en hielpen de kinderen waar nodig, er werd fatsoenlijk eten klaargemaakt, de mensen waren slanker en fitter, veel sport en aan de politiek werd deelgenomen, de PvdA was de grootste partij, de grote manipulatie moest nog komen, de muziek was echt, ook hier was de grote manipulatie op komst, maar terug kunnen we niet meer, maar een zachte omwenteling is wel gewenst, en de allochtonen terug naar huis !!!

      Verwijderen
    8. René jij manipuleerd van uit een soort ongenoegen, critiek moet objectief zijn, straten vol hondepoep, hoe haal je het in je hersen, op de zeedijk vol verslaafden, je bedenkt negativiteit !

      Verwijderen
  8. Als je goed oplet zitten in het bevolkingsvraagstuk flink wat contradicties of onverenigbare wensen. Voorbeeld: men vindt het te druk, maar wil wel graag in de Randstad wonen. Als je rust echt het belangrijkste vindt dan verhuis je toch naar het Oosten? Maar dan komen de excuses: werk, vrienden, familie, cultuur, strand, enz. Met als gevolg dat we met z'n allen naar het westen trekken en het rustige oosten steeds rustiger wordt :) Verder denken we dat het leven op het platteland gezonder is, maar de statistieken schetsen een ander beeld. Mensen op het platteland leven ongezonder en bewegen minder. In de steden wordt gefietst, gelopen en gesport, op het platteland veel minder. In een afgelegen dorp wonen zonder auto is vrijwel ondenkbaar. In zich ontwikkelende landen is de trek naar de steden een trek naar werk en gezondheid. En dat ondanks het negatieve beeld dat vaak van steden in bv China wordt geschetst. De meeste mensen wonen het liefst in of dichtbij een stad.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Hoe je de cijfers van Rosling interpreteert is persoonlijk Feit is dat er weinig meer te doen valt aan een groei tot plusminus 10 miljard wereldburgers. We kunnen wel een hoop doen aan de manier waarop die wereldburgers leven. Daar moet dus alle aandacht naar toe.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Leuke site er wordt veel op geschreven, maar bedroevend weinig gelezen, soort psychoanalyse, een tranquile zelfdestructie, de klimaat hype, moet de echte problemen helpen verbloemen, zo als het grote vogel en de insecten sterven (Monsanto) de vele mismaakte baby's en andere wezens (OGM), het water op onze Planeet met plastic vervuild, even terzijde The USA 124 trilloen $ schuld, niet te overzien, dus oorlog of binnenlandse revolutie, gekken huizen overvol, gebruik van allerlei verdovende middelen neemd schrikbarend toe, EN HOE KUN JE DAN OVER LEKKER RUSTIG SOBER LEVEN PRATEN, ik hoor graag de uitleg, groet !

    BeantwoordenVerwijderen
  11. René als je mag kiezen, tussen honden poep zo hier en daar, of levenslang waterdrinken met plastic vervuild, wat kies je dan ?, groet !

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Plastic is inert, doet niets in je lichaam. Zolang je geen plastic zakken opeet is er niets aan de hand. Het drinkwater in NL is superschoon en betrouwbaar. En gezonder dan wijn :)

      Verwijderen
    2. Het is in zoverre inert dat het net als dierlijke vetten de boel verstopt, nieren - lever - pancreas, ook in Nederland zit dit in het super schonedrinkwater, de démagogie is nooit niet aanwezig !

      Verwijderen
  12. Fijn om te zien dat er ook op deze website aandacht is voor de bevolkingsgroei. Wij van de Stichting tegen overbevolking pleiten al jaren voor meer aandacht voor dit thema. Interesse om hier nog meer over te weten te komen? Bekijk dan onze website en volg onze facebookpagina:
    www.overbevolking.nl
    fB : OverpopulationAwareness
    Overbevolking.nl - club van tien miljoen


    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Fijn dat jullie er zijn, ha ha en het blijft maar groeien, en jullie maar pleiten voor een verloren zaak, dit heet het paard achter de wagen spannen, of gewoon ondenken, groet !

      Verwijderen
  13. In mijn tijd als weekbladjournalist heb ik de voorzitten van de Club van 10 Miljoen zelfs al eens geïnterviewd.

    BeantwoordenVerwijderen