Zoeken

donderdag 5 maart 2020

Kondigt mijn nieuwe boek meteen ook een nieuwe crisis aan?

De laatste week voordat de hypotheek afliep was een feestelijke gebeurtenis, maar tegelijk was het een totaal surrealistische ervaring. In oktober 2008 besloot ik fanatiek te gaan aflossen op het moment dat de aandelenkoersen instortten en de AEX bloedrood kleurde. Nu lijkt de geschiedenis zich te herhalen, precies op het moment dat ik nét mijn allerlaatste aflossing zou doen. Daarmee krijgt die rode button op de omslag ineens een volstrekt andere lading.


We waren die week op vakantie in Overijssel, maar ik had mijn laptop meegenomen omdat ik nog een laatste blik moest werpen op de drukproef. Dat kwam goed uit, want op het allerlaatste moment heb ik nog een nieuwe column geschreven voor de economiepagina van het RD. Ik had er voor vertrek al eentje gemaakt over een tijdloos onderwerp, maar de omstandigheden vroegen om een actuelere, ook al omdat er zaken gebeurden die mijn verstand te boven gingen.

Die maandagochtend had ik beroepsmatig een blik geworpen op de beurskoersen en toen zag ik tot mijn stomme verbazing dat de AEX meer dan 3% lager stond. Het zou het startsein vormen voor een roerige beursweek waarin paniek de overhand kreeg en de borden extreme uitschieters lieten zien. Zelf kreeg ik het gevoel dat ik een bizarre déjà-vu had of het middelpunt was van een macabere grap. Precies dezelfde situatie had ik 11,5 jaar geleden namelijk ook al een keer meegemaakt en vanaf dat moment werd alles anders.

In gedachten werd ik getransporteerd naar die herfstweek in 2008 toen ik - terwijl ik óók in eigen land op vakantie was - met een boek van Eric Mecking op schoot naar de bloedrode cijfers zat te kijken op de beurs. Die historische week vormde het startsein voor onze afloscampagne, want meteen na thuiskomst pakte ik mijn hypotheekpapieren erbij en maakt ik uit de losse pols een aantal ingrijpende berekeningen. Even later boekte ik het eerste grote bedrag over naar de bank en zo daalde mijn schuld in het kielzog van de koersen steeds verder.

In mijn nieuwe boek vertel ik uitgebreid hoe we uiteindelijk 11,5 jaar zouden doen over het wegwerken van onze hele hypotheek (en leg ik uit waarom dat iets langer duurde dan de geplande 8 jaar). Maanden geleden maakten we al een ontwerp voor de cover van mijn nieuwe boek met daarop de zinsnede dat ik, eenmaal klaar met aflossen, ook klaar was voor de volgende crisis. Dat 'klaar' heeft bewust een dubbele betekenis, maar tegelijk had ik niet verwacht dat de aandelenbeurs pardoes zou instorten op het moment dat de bank mij de verlossende brief stuurde.


Voor andere mensen was het 'alleen maar' een onrustige beursweek, voor mij was het een ervaring die zelfs mijn fantasie als schrijver te boven ging. Als ik dit in een roman zou verwerken, zou geen enkele lezer het pikken, omdat het veel te toevallig is, te symbolisch en te gefabriceerd, maar dit voelde als een definitieve bevestiging dat ik destijds het enige juiste heb gedaan. Zelfs als de huizenmarkt in het kielzog van de beurs implodeert, kan mijn huis nooit meer onder water komen te staan of een restschuld opleveren.

Het was dus een verwarrende week, maar het was tegelijk geen totale verrassing. In een eerdere column in diezelfde krant schreef ik hoe ik in november, bij een stand van de AEX van ongeveer 585 punten, mijn beide koopsompolissen van de beurs heb gehaald. Daar kwam geen voorkennis aan te pass, wel een vaag voorgevoel. Inmiddels staat de AEX ruim onder de 500 punten, maar dat kan met de huidige volatiliteit zo weer anders zijn. Zo heb ik - met een hypotheekvrij huis en een paar koopsompolissen op een stallingsrekening - weer wat meer gemoedsrust, maar tegelijk ben ik er helemaal niet gerust op.

maandag 2 maart 2020

Nu we hypotheekvrij zijn begint voor ons een heel nieuw hoofdstuk.

En dan word je opeens wakker op een grijze maandagmorgen in het besef dat je nooit meer hypotheekrente aan de bank hoeft te betalen. Natuurlijk is dat een heerlijk gevoel, maar na 11,5 jaar fanatiek aflossen voelt het ook een tikje onwerkelijk. Meer dan tien jaar lang hielden we de blik strak gericht op een denkbeeldige stip op de horizon, nu dobberen we zonder reisdoel in een veilige haven. Maar de laatste zeven dagen van de looptijd zullen we in elk geval nooit meer vergeten. En dan was er er vanmorgen bij het open trekken van de gordijnen ook nog die prachtige witte reiger die zich nooit eerder had vertoond.


De afgelopen week begon in een vakantiehuisje in Overijssel en daarmee was de cirkel mooi rond. In oktober 2008 nam ik het besluit om fanatiek te gaan aflossen in een huisje op de Veluwe, terwijl ik met een boek van Eric Mecking op schoot verbijsterd naar de kelderende aandelenkoersen zat te staren. De laatste zeven dagen - want we waren écht aan het aftellen - verbleven we opnieuw in de bossen, maar dan met een totaal andere uitgangspositie.

Meteen na aankomst reden we door naar een verbouwde boerenschuur in Drenthe om daar de Canadsese folkzangeres Madeleine Roger te zien optreden. We hádden al kaartjes voor haar concert in Rotterdam, maar stomtoevallig trad ze daar ook in de buurt op. Na afloop van haar optreden vroeg ik of zij, en haar (begeleidings)partner Logan McKillop, iets toepasselijk in het cd-boekje wilden schrijven en dat deden ze.


De rest van de week draaiden we haar muziek bijna non-stop, zodat Cottonwood voorgoed de soundtrack is geworden van het afscheid nemen van onze schuld. Tussendoor kregen we goede vrienden uit de Randstad op bezoek, maakten we lange wandelingen door de schitterende omgeving, gingen we bij familie langs en bij verre familie, bezochten we de bioscoop in Zwolle (waar ik met mijn Cinevillepas ook voor niks naar binnen mocht) en zaten we uren achtereen heerlijk te lezen in het huisje.

In het nabijgelegen dorp kocht mijn vrouw twee paar schoenen en een dure winterjas in de uitverkoop, waarna ik in dezelfde winkel maar liefst twee jassen scoorde met 50% korting. Toen we later die week in de stad Groningen waren voor een bezoek aan een achterneef (die ik nooit eerder had ontmoet maar die me attendeerde op mijn Scandinavische roots), kocht ik twee paar nieuwe cowboylaarzen in precies dezelfde winkel waar ik rond 2006 mijn laatste paar vandaan had.


Je zou het een opluchtingsrally kunnen noemen, maar ook een soort inhaalslag. Veel spullen in en om huis (en in de kledingkast) zijn inmiddels aan vervanging toe, doordat we de afgelopen jaren alleen het hoognodige kochten. Nu zijn we niet alleen hypotheekvrij, maar hebben we ook meer vrij te besteden. Met een nieuwe outfit versterk je ook nog eens het gevoel dat je een bladzijde omslaat en aan een nieuw hoofdstuk begint. Heel veel zal er overigens niet veranderen, want ondanks die nieuwe schoenen gaan we gewoon op de oude voet verder.

Er valt nog veel meer over deze week te vertellen (en dat zal ik binnenkort zeker doen, omdat er een frappante overeenkomst is tussen de omstandigheden in 2008 en 2020), maar voor vandaag volsta ik met de vaststelling dat het doel is bereikt. Omdat ik altijd op zoek ben naar symboliek, keek ik niet eens verrast op toen ik vanmorgen vanuit het keukenraam een witte reiger zag. Normale exemplaren zie je hier natuurlijk vaker, maar dit was de eerste witte in al die jaren. Niet alleen heeft deze week dus zijn eigen soundtrack, het afscheid van de hypotheek heeft ook zijn hoogsteigen symbool in de gedaante van een maagdelijk witte watervogel.


dinsdag 11 februari 2020

Waarom je niet gelukkiger wordt van nog meer spullen

Nu we per 1 maart 2020 definitief van onze hypotheek af zijn, krijgen we steeds vaker de vraag wat we na die datum van plan zijn allemaal te gaan doen. Blijkbaar verkeren veel mensen in de veronderstelling dat we niet kunnen wachten om het geld weer ouderwets te laten rollen. Inderdaad zullen we de teugels wat laten vieren, maar de kans is klein dat ik me ineens weer ontpop in een big spender. Sinds afgelopen zondag weet ik zelfs zeker dat je meer hebt aan onvergetelijke ervaringen dan aan nóg meer overbodige spullen.


Het zal niemand zijn ontgaan dat er afgelopen zondag een storm over ons land raasde die vooraf leidde tot een ware mediastorm. Hoewel de heftigheid op de meeste plekken uiteindelijk meeviel, had hij dagen nodig om uit te razen. Op de dag zelf luidde het advies om niet op pad te gaan, als dat niet strikt noodzakelijk was. Veel festiviteiten werden afgelast of op het laatste moment afgeblazen, behalve in het nuchtere Groningen waar men wel erger gewend is.

Weken geleden had ik al kaartjes laten reserveren voor het concert dat folkzangeres Linde Nijland en gitarist Bert Ridderbos zouden geven in het eeuwenoude kerkje van Nieuw Beerta. Niet alleen de sfeervolle setting sprak ons aan, het duo zou ook eenmalig optreden met de Groningse troubadour Hans van der Lijke. Dat is geen artiest die je ooit op televisie ziet, maar hij zingt humoristische en hartverscheurend mooie liedjes in de voetsporen van Ede Staal.


Toen we die kaartjes reserveerden, wisten we niets van een storm. En op de dag zelf konden we nog niet weten dat juist boven het vlakke Groningse platteland windsnelheden zouden worden gemeten van meer dan honderd kilometer per uur. Voor vertrek deden we nog wat lacherig over de wind (zeker omdat ik op 18 januari 2018 zelfs met code rood nog gewoon naar de bioscoop was gefietst), maar onderweg werden we steeds stiller.

Toen een rondvliegende boomtak de voorruit schampte op de snelweg vroeg ik me serieus af of dit wel zo'n goed plan was en hield ik zelfs rekening met de mogelijkheid dat we ter plekke een bed & breakfast zouden moeten zien te vinden als de storm nog heftiger werd. Heelhuids aangekomen bij het kerkje zagen we tot onze opluchting een aantal langs de weg geparkeerde auto's (het ging dus in elk geval door), maar toen ik even later een foto wilde maken van een onheilspellend straatnaambord werd mijn telefoon door de wind bijna uit mijn handen gerukt.


Het is natuurlijk gekkenwerk om naar een concert te gaan op 300 kilometer van huis (zelfs al logeer je dat weekend ergens halverwege de route) en het is helemaal gekkenwerk om dat op een dergelijke dag te doen. Maar uiteindelijk hielp het onstuimige weer juist mee om hier een dag van te maken om nooit meer te vergeten. Binnen in de kerk was van de storm niet veel te merken, hoewel hij aan leek te zwellen precies op het moment dat Linde a capella een prachtig liedje zong waarin het over de wind ging.

We zaten in de voorste rij kerkbanken, als enige bezoekers uit de Randstad, tussen allemaal vriendelijke Groningers die ons meteen zo'n thuisgevoel gaven dat we stiekem al even op Funda hebben gekeken. Het optreden zelf was nog veel mooier en specialer dan verwacht, met die bijna engelachtige stem van Linde Nijland, de prachtige akoestiek en de bijdrage van Hans van der Lijke. Wij hebben thuis alle cd's van deze Groningse troubadour dus voor ons is hij een hele bekendheid en een held.

Het spontane karakter van het optreden, het gevoel dat we veilig achter eeuwenoude muren zaten terwijl buiten de wereld verging, de charmante anekdotes van Linde Nijland en haar persoonlijke begroeting bij de deur, dat alles zorgde voor een onvergetelijke middag en een voorlopig hoogtepunt van 2020. Tijdens het optreden boog mijn vrouw zich naar me toe en fluisterde dat 'hier geen cd tegenop kon'. Daarmee herformuleerde zij op treffende wijze de kop boven dit blog en onderstreepte ze nog eens dat we sindsdien weer een onvergetelijke ervaring rijker zijn.



maandag 27 januari 2020

Wordt dit dan de eerste winter van mijn leven zonder sneeuw?

Natuurlijk is de winter nog niet voorbij, maar het begint er steeds meer op te lijken dat hij deze keer passeert zonder ook maar één keer zijn tanden te laten zien. Je kunt daar je schouders over ophalen, maar zelf gruw ik bij de gedachte dat dit weleens de eerste winter van mijn leven zou kunnen worden zonder ook maar één vlokje sneeuw. Op de plank met apocalyptische romans in mijn werkkamer staat een boek van een Finse thrillerschrijver waarin al werd voorspeld dat de winters van morgen meer op de herfst zouden gaan lijken.  


Met enige regelmaat krijg ik de vraag voorgeschoteld of ik - behalve een romanschrijver - ook een romanticus ben. Die vraag is voor velerlei uitleg vatbaar, al denk ik in mijn geval niet meteen aan rozenblaadjes op het dekbed en bossen bloemen. Je kunt ook met een romantische blik kijken naar donkere winteravonden bij kaarslicht of een dampend glas glühwein langs de ijsbaan. Op precies dezelfde manier kan ik me als een klein kind verheugen op een pak door de weerman aangekondigde sneeuw. Wat dat betreft lijk ik op mijn opa én op al die weermannen die zich in de handen wrijven bij écht winterweer.

Een paar jaar geleden ging ik op een winteravond naar bed in de wetenschap dat het die nacht zou gaan sneeuwen. Toen ik om vijf uur 's ochtends wakker werd en door de gordijnen tuurde, zag ik dat het inderdaad flink aan het sneeuwen was. Vervolgens heb ik, om mijn vrouw niet te wekken, zomaar wat kleren bij elkaar geraapt en ben ik stilletjes naar buiten geslopen. Ik was zo dun gekleed dat ik de volgende dag prompt ziek werd, maar ik zal nooit meer vergeten hoe ik via een deur in de geluidswal op de vluchtstrook stapte van de snelweg waar het verkeer zich stapvoets een weg door de sneeuw baande.


Een van de wat minder rationele redenen om eind jaren negentig een vakantiehuisje te kopen in de kop van Overijssel was het feit dat de kans op vorst en sneeuw in het noordoosten net iets groter is dan in het kustgebied waar wij zelf wonen. De eerste keer dat we er als gezin overnachtten, werden we meteen getrakteerd op ijspegels van een halve meter aan de dakrand en een onwaarschijnlijk dik pak sneeuw. Sindsdien is er geen winter verstreken zonder iets van winterse neerslag, zodat je elk jaar foto's kunt maken die de goedkeuring van Anton Pieck zouden kunnen wegdragen.

Ooit logeerde ik een paar dagen in ons vakantiehuisje samen met mijn oudste zoon met het voornemen om eerder naar huis te gaan vanwege een zoveeljarige bruiloft. Bij vertrek viel er wat natte sneeuw die al snel veranderde in zulke serieuze vlokken dat we op de snelweg rechtsomkeert hebben gemaakt. Vervolgens zijn we in het bos gestopt voor een lange wandeling door de maagdelijke sneeuw en hebben we aan ons verblijf nog een nachtje vastgeknoopt. Alleen die ene onvergetelijke herinnering was de aanschaf van dat huisje al meer dan waard.


In mijn allerlaatste jaar als weekbladjournalist las ik bovenstaande thriller van een nieuwe, veelbelovende Finse auteur. Van het plot herinner ik me niks, maar wel van het decor. Het verhaal speelt zich af in een nabije toekomst waarin de herfst zes maanden duurt en regen en wind mensen tot wanhoop drijven. Dat leek me toen een gruwelijk toekomstbeeld, terwijl we er nu al met één been in staan. Een wereld zonder sneeuw en ijs is een kille wereld waarin geen ruimte meer is voor romantiek of dierbare jeugdherinneringen.

Dit blog gaat niet over de opwarming van de aarde, maar over dingen die voorbijgaan. Wie ouder wordt, ziet zijn vertrouwde wereld steeds verder afbrokkelen. Dat hoort bij het leven en is onvermijdelijk. Mensen vallen weg, bekende plekken worden gesloopt of veranderen onherkenbaar, idolen van vroeger verdwijnen van het toneel, oude standpunten zijn ineens wereldvreemd of zelfs abject. Dat weet je en dat went, maar tegelijk ben ik nog helemaal niet klaar voor een wereld zonder warme chocolademelk, sneeuwpoppen en lange wandelingen door een sprookjesachtig landschap.

maandag 16 december 2019

Het feminisme krijgt steeds meer populistische trekjes

Nieuwkomers op dit blog zullen wellicht denken dat ik me alleen bezig houd met financiële zaken, maar van huis uit ben ik planoloog en politicoloog. Voor die laatste studie schreef ik eind jaren tachtig een scriptie over 'De bruine kanten van het groene denken', maar anno nu zou ik waarschijnlijk voor een heel ander thema hebben gekozen. De laatste tijd valt me namelijk niet alleen op dat het feminisme een gemakzuchtige ,vooringenomen ideologie aan het worden is, maar ook dat het steeds meer populistische trekjes begint te vertonen.


Sowieso staat het bloedserieuze karakter van het moderne feminisme in schril contrast met de relativerende blik waarmee ik alles altijd probeer te bekijken (vanuit mijn witte, mannelijke privilige uiteraard). Zo vind ik het wel grappig dat een vrouwelijke gedragseconoom in de Volkskrant wordt geïnterviewd door een vrouwelijke journalist en een wordt vereeuwigd door een vrouwelijke fotograaf. Dat zegt verder niets over de 'loonkloof', maar betekent wel dat mannen in dit geval geheel buitenspel stonden.

Na lezing van het bijbehorende interview valt vooral op dat Henriëtte Prast niet veel nieuws te melden heeft. Op verjaardagen moet ik vaak op mijn tong bijten als jonge vrouwen luidkeels meningen verkondigen waar ze zelf niets aan hebben bijgedragen of bij na hebben hoeven denken. Het feminisme is een gemakzuchtige ideologie aan het worden die zich beperkt tot het herkauwen van steeds dezelfde shortlist aan standpunten en stokpaardjes. Anders gezegd: als je mij had gevraagd wat Prast op alle vragen zou gaan antwoorden, had ik dat zelf vooraf eigenlijk al kunnen invullen.


Je kunt dan natuurlijk aanvoeren dat het blijkbaar nog steeds nodig is en dat er blijkbaar nog steeds niets is veranderd, maar er is meer aan de hand. In mijn volgende boek vraag ik me hardop af hoe geëmancipeerde vrouwen erop zouden reageren als de loonkloof in één weekend werd gedicht en het glazen plafond tijdens diezelfde paar dagen aan gruzelementen ging. Zo voel je je namelijk ook wanneer je na iets meer dan tien jaar je hypotheek helemaal hebt afgelost: je bent eindelijk klaar, maar alle onderwerpen zijn meteen ook op.

Voor veel vrouwen is het feminisme een houvast, een geloof of een bron van inkomsten. Het is niet alleen een ideologie of een sociale beweging, maar ook een interessant verdienmodel en een complete industrie. Je kunt je als jonge vrouw boos maken over al het onrecht dat je als vrouw wordt aangedaan en vervolgens merken dat die boosheid ook wel een lekker gevoel is (omdat woede energie geeft en ook omdat het de schuld zo lekker buiten jezelf legt). Dan helpt het enorm als er een paar onderwerpen op het actielijstje staan die waarschijnlijk nooit kunnen worden opgelost.


Afgelopen week was er veel te doen over de burgemeester van Leiden die vrouwen tot voorzichtigheid maande omdat er in deze stad een serie-aanrander actief is. Door feministen werd het goedbedoelde advies om als vrouw in het donker niet alleen over straat te gaan weggehoond en bestempeld tot 'victim blaming', terwijl niemand dat roept bij dat televisiespotje waarin mensen wordt geadviseerd om hun huis op slot te doen en een lampje te laten branden als ze even de hond gaan uitlaten of een avondje naar de bioscoop gaan.

In mijn boek Een jaar in het donker haal ik als voorbeeld de film The Big Sick aan. Daarin wordt een man beschuldigd van 'misogynie' als hij tegen zijn vriendin zegt dat ze om twee uur 's nachts beter niet alleen over straat kan gaan lopen in een drukke stad. Je kunt dat advies natuurlijk seksistisch noemen of vrouwonvriendelijk of weet ik wat, terwijl hij alleen maar oprecht bezorgd was en zich liet leiden door gezond verstand en common sense.


Nu komen we bij de kern van de zaak, want het 'populisme' van het moderne feminisme zit hem in de valse belofte dat bepaalde zaken uit de wereld kunnen worden geholpen én de suggestie dat daarvoor slechts een simpele oplossing noodzakelijk is: je hoeft mannen 'alleen maar' anders op te voeden. Saskia Noort schrijft het letterlijk in haar laatste column, Lisa Bouyeure constateert het in haar eigen woorden in de Volkskrant en het Algemeen Dagblad publiceerde enkele dagen eerder een ingezonden brief met exact dezelfde strekking.

In principe is iedereen (M/V) het waarschijnlijk wel eens met de stelling dat een vrouw in lingerie ongestoord over straat zou moeten kunnen lopen, net zoals we allemaal wensen dat we in een wereld leefden zonder oorlog, honger en armoede. Ik wil ook dat rijke toeristen ongestraft met een dure camera om hun nek door een achterbuurt van Rio kunnen lopen en dat je je fiets nooit meer op slot hoeft te zetten. Tegelijk denk ik dat het zinloos zou zijn om morgen een politieke partij op te richten die streeft naar nul verkeersdoden.

Zaken als algemeen kiesrecht, gelijke kansen, gelijke beloning, baas in eigen buik en ga zo maar door kun je bewerkstelligen middels wetgeving, quota en een geleidelijke mentaliteitsverandering. Aan de andere kant zie ik het de komende 500 jaar niet gebeuren dat vrouwen zich volmaakt veilig voelen als ze in hun eentje in het donker over straat lopen of fietsen, tenzij je (zoals ik in Een jaar in het donker schrijf)  alle jongens voor de zekerheid chemisch castreert bij het bereiken van de puberteit of een avondklok invoert voor mannen boven de zestien.

donderdag 12 december 2019

Je gaat niet naar de fysiotherapeut voor een wortelkanaalbehandeling

Zoals beloofd zou ik nog even terugkomen op de documentaire van Lize Korpershoek, nadat hij op televisie was uitgezonden. Na mijn vorige blog regende het boze reacties, omdat ik het had gewaagd iets over 'Mijn seks is stuk' te schrijven, terwijl ik er nog geen tel van had gezien. Het was dan ook niet bedoeld als allesomvattende recensie, maar slechts als voorlopige reactie op alles wat ze er zelf in interviews over had verteld. Inmiddels ben ik een stuk wijzer geworden, maar tegelijk ook weer helemaal niet.



Laat ik eerst even uitleggen waarom ik hier überhaupt over schrijf, want dit is geen blog voor televisierecensies. Er worden dagelijks documentaires uitgezonden die geheel aan mij voorbijgaan en waar ik verder geen woorden aan vuil maak. In dit geval was de publiciteit vooraf echter zó groot dat het al snel de schijn kreeg van iets heel gewichtigs. Ze stond pontificaal in het Volkskrant Magazine, was te gast in DWDD en plofte kort daarna op de mat op de cover van de Varagids. Zonder dat mediabombardement zou ik gewoon naar de serie Hjem til Jul op Netflix hebben gekeken.

Inmiddels heb ik hem bekeken (hoewel niet lineair, want gisteravond was ik bij een concert van jazztrompettist Avishai Cohen). Voordat ik vanmorgen de ochtendkrant opensloeg had ik Lize Korpershoek dus al weifelend in een pashokje zien staan om zich een spannend lingeriesetje te laten aanmeten. Uit de reacties op sociale media wist ik dat men het 'dapper' vond dat ze zich zo 'kwetsbaar' opstelde. Het was ook 'oprecht' en 'taboedoorbrekend' en 'integer'. Haar verhaal is ook 'herkenbaar', hoewel dat uit de documentaire zelf verder niet blijkt.


In mijn vorige blog noemde ik haar verhaal eerlijk en openhartig. Op televisie zag ik een aandoenlijke jonge vrouw die dodelijk onzeker is. Welk taboe ze met deze documentaire precies zou doorbreken is me niet helemaal duidelijk geworden, wél dat de vroege dood van haar vader een enorme impact heeft gehad op haar jeugd en haar persoonlijke ontwikkeling. In die zin kun je stellen dat ze naar de fysiotherapeut gaat voor een wortelkanaalbehandeling, want haar probleem zit dieper en lijkt meer iets voor een psycholoog dan een seksuoloog.

De kijker moet er een beetje naar raden hoe gespannen en verdrietig het gezinsleven soms was na de dood van haar vader, maar daar zit enorm veel onverwerkt leed en ook veel opgekropte woede. Daar doe ik bepaald niet lichtzinnig over want ik weet zelf hoe het is om je vader te verliezen als je acht jaar bent en mijn vrouw zat middenin de puberteit toen haar vader begon te dementeren. Dergelijke gebeurtenissen laten onherroepelijk hun sporen na en vormen je karakter, zonder dat verder iemand iets te verwijten valt.


De politicoloog in mij was dus een tikje teleurgesteld, want ik zie in de documentaire geen maatschappelijke trend, maar eerder de kiem voor een psychologisch verhaal waar ik als romanschrijver beter mee uit de voeten zou kunnen. Iedereen die er toch een feministisch verhaal van probeert te maken of mij gemakzuchtig van seksisme beschuldigt, zou ik nog even willen wijzen op het feit dat Lize Korpershoek waarschijnlijk veel minder media-aandacht zou hebben gekregen als ze niet een aantrekkelijke jonge vrouw was geweest (of de vriendin van Tim Hofman).

Waar ik wel blij van werd, was dat beeld van Lize Korpershoek op een hoge duikplank. Die metafoor gebruik ik zelf namelijk ook heel vaak: na het behalen van een diploma in het hoger onderwijs staan jonge mensen op een denkbeeldige hoge duikplank. Dat kun je rekken door een tussenjaar in te lassen of op wereldreis te gaan (of door de volwassenheid op een andere manier nog even uit te stellen), maar je zult uiteindelijk de sprong moeten wagen en knopen door moeten hakken als het gaat om een huis, een beroep, een partner en een eventuele kinderwens. In die zin is haar relaas toch nog een beetje een actueel verhaal met een maatschappelijk tintje.

maandag 9 december 2019

Wat zegt die docu van Lize Korpershoek nou precies over de tijdgeest?

Het is misschien wat voorbarig om te reageren op de documentaire van Lize Korpershoek voordat je hem daadwerkelijk hebt gezien, maar door al het rumoer rondom 'Mijn seks is stuk' kon ik er niet omheen. Daar komt bij dat ik haar - en al die andere jonge vrouwen van een jaar of 34 - met klem zou willen adviseren vanavond naar die documentaire te kijken van de slechts 15 jaar oudere Ines ten Berge. Vandaag maak je je misschien nog druk over een haperend libido, morgen kijk je vertwijfeld naar een leeg kinderbedje.


Even voor alle duidelijkheid: ik ben opgegroeid in een tijd zonder selfies, YouTube-kanalen en influencers. Verder ben ik oud genoeg om de váder van Lize Korpershoek te kunnen zijn, dus elke reactie op haar openhartige en eerlijke verhaal kun je bij voorbaat afdoen als 'reactionair'. Tegelijk ben ik een politicoloog die oprecht benieuwd is naar de strekking van haar betoog en naar een antwoord op de vraag of deze documentaire misschien iets zegt over de tijdgeest.

Omdat ik een ouderwetse, soms zelfs lineaire tv-kijker ben, wacht ik met kijken tot hij aanstaande woensdag daadwerkelijk wordt uitgezonden. Mijn jongste zoon heeft hem inmiddels al op YouTube bekeken en volgens hem heeft hij 'niets nieuws' te horen gekregen. Eerlijk gezegd verwacht ik dat ook een beetje, want in interviews blijkt ze vaak heel verrast over zaken die toch als min of meer bekend mogen worden verondersteld (bijvoorbeeld als het gaat om de gezondheidsrisico's van borstimplantaten).


Wat verder opvalt is dat er van elk verhaal van een jonge vrouw automatisch een M/V-verhaal wordt gemaakt. Ze vertelt een persoonlijk verhaal dat ook gewoon iets heel particuliers kan zijn zonder dat je dat meteen toe kunt schrijven aan seksisme of aan de samenleving. Misschien is ze wel snel verveeld en eerder op iets uitgekeken. Misschien heeft ze ooit iets vervelends meegemaakt of legt ze de lat wel te hoog. Anders gezegd: het kan best dat haar verhaal uiteindelijk interessanter is voor een psycholoog dan een politicoloog.

In het uitgebreide interview in de VARA-gids van deze week vertelt ze dat ze pas de krant is gaan lezen sinds ze meedeed aan het televisieprogramma De Slimste Mens (toen ze 33 was). Je kunt dus vaststellen dat ze een enorme kennisachterstand moet hebben op iemand die al de krant leest sinds de brugklas. Je kunt ook zeggen dat ik op mijn twintigste misschien al meer wist over de vrouwelijke seksualiteit dan zij, omdat ik óók de Viva las, de Flair, de Libelle en Margriet (en verder alles wat los en vast zat). Ging het deze week juist niet over de gevaren van ontlezing?


Indirect kan haar verhaal álles met de tijdgeest te maken hebben, omdat al die aandacht voor genderneutraliteit onbedoeld wel eens zou kunnen leiden tot minder seksuele spanning. Ik zag een foto van haar vriend Tim Hofman op dameshakjes en met een handtasje. Dat kan heel eigentijds zijn en vooruitstrevend, maar misschien verlangen vrouwen diep in hun hart stiekem toch vooral naar die onverschrokken spierbundel met hoekige kaken. Het zou niet de eerste keer zijn dat wensdenken hardhandig in aanvaring komt met de werkelijkheid.

Zo ontdekt ze in de korte documentaire dat haar lichaam reageert op seksueel getinte beelden, terwijl haar hersenen een heel ander verhaal vertellen. Bij een man loopt er een rechte lijn van zijn brein naar wat er tussen zijn benen gebeurt, maar bij vrouwen is dat vaak een veel kronkeliger pad met allemaal omwegen en doodlopende paadjes. Dat kan inderdaad met de samenleving te maken hebben, maar ook met schaamte of met een problematische verhouding met het eigen lichaam. Ook als het om seksueel genot gaat, begint alles met zelfinzicht, zelfvertrouwen en zelfkennis.


Vandaar dat ik Lize Korpershoek met klem zou willen adviseren vanavond naar de documentaire Heb je kinderen? te kijken. Die heb ik óók nog niet gezien, maar ik las wel het bijbehorende interview in het Volkskrant Magazine. Vergeleken met het peilloze verdriet dat gepaard kan gaan met onvrijwillige kinderloosheid is een gebrekkig libido een onbenullig en bijna kinderachtig probleem. Misschien is dat dus óók wel iets van deze tijd: dat over elk onderwerp uit een mensenleven, en elke hobbel op weg naar volwassenheid, heel veel heisa wordt gemaakt. Daarbij zou je snel vergeten wat écht belangrijk is en wat van voorbijgaande aard.

In een van de interviews antwoordt Korpershoek op de vraag of ze zelf kinderen wil met de zinsnede 'misschien uiteindelijk wel'. Dat is een logisch antwoord wanneer je 24 bent, maar niet wanneer je al 34 kaarsjes hebt uitgeblazen op je laatste verjaardagstaart. Misschien is dát uiteindelijk nog wel wat me het meest opvalt. Toen ik 34 was had ik een koophuis, een vaste baan en een kind zonder dat daar veel geaarzel en gedoe aan te pas was gekomen. Vroeger rolde je automatisch van het een in het ander, terwijl je nu als midden-dertiger nog vol existentiële twijfels en levensvragen kunt zitten en praat alsof je nog maar net van school bent.