Zoeken

maandag 23 januari 2017

Hoe zit dat eigenlijk precies met het zwarte gat na je pensioen?

Als het over (eerder) stoppen met werken gaat, duikt altijd de vraag op of mensen niet bang zijn voor het beruchte "zwarte gat". In een van mijn boeken schrijf ik dat je als mens maar bang hoeft te zijn voor één zwart gat, en dat is de rechthoek waarin ze ooit je kist laten zakken. De rest overleef je wel, blijkt veel minder erg dan vooraf gevreesd of ontpopt zich juist tot een blessing in disguise. Van een zwart gat hebben alleen mensen last die verslaafd zijn aan hun werk, hun identiteit ontlenen aan hun beroep, geen enkele bevredigende hobby hebben of van de ene op de andere dag omschakelen van een volle werkweek naar een lege agenda. Zelf ben ik tegenwoordig alleen bang voor het zwarte gat dat onherroepelijk volgt als ik het laatste seizoen heb gezien van Breaking Bad en Walter White voorgoed uit mijn leven verdwijnt. 


Uit het intro blijkt al dat het zwarte gat geen verzinsel is, want er zijn genoeg werknemers die niet weten hoe ze hun tijd op een zinnige manier moeten vullen als hun baan om wat voor reden dan ook wegvalt. Heel veel mensen zijn hun hele leven op de vlucht voor leegte en ledigheid en vrezen het moment waarop de telefoon niet meer rinkelt. Wie hard werkt, heeft het verslavende gevoel dat alles in het honderd loopt zodra de aandacht ook maar even verslapt. Mijn ervaring is dat niemand onmisbaar is en dat een betaalde baan vooral nut heeft als bron van inkomsten. Je collega's zijn zelden je beste vrienden en zelfs na bijna een kwart eeuw loondienst kun je de deur van het kantoor achter je dichttrekken zonder spijt of wrok (en zonder ook maar één keer achterom te kijken).

Zelf heb ik dat ontdekt op mijn 51ste, toen het tijdschrift waar ik werkte van de markt werd gehaald. Het was een leerzame en een louterende ervaring, zeker toen de reorganisatie achter de rug was en de rust terugkeerde. Dan heb je alle tijd om te beseffen dat werk maar "werk" is, hoezeer het in de maatschappij ook wordt opgehemeld. Als je vervolgens ook nog eens lekker aan het aflossen en sparen bent, verliest betaald werk langzaam maar zeker zelfs zijn glans als bron van inkomsten en is de ontluistering compleet. Want dat zit écht achter dat zwarte gat: het besef dat al je inspanningen uiteindelijk futiel zijn. Je kunt, zoals Hans van Breukhoven, een waar imperium opbouwen en vervolgens al je geld weer verliezen en beseffen dat je aan het einde van de rit met lege handen staat.


Zelf heb ik al die boeken dan ook niet geschreven om onsterfelijk te worden of iets na te laten, maar omdat ik het graag doe en het gevoel heb dat ik een verhaal te vertellen heb of iets nieuws te melden heb. Als ik ze naast elkaar in de kast zie staan, is het best een leuk rijtje, maar meer dan dat is het ook niet. Ik ben nu bezig met het afronden van mijn vijftiende boek en beleef daar veel lol aan, maar ik kijk tegelijk ook heel erg uit naar de maanden die volgen als ik het manuscript heb ingeleverd en ik straffeloos kan gaan luieren in de schaduw van een knotwilg. Anders gezegd: ik vind boeken schrijven leuk, maar boeken lezen misschien nog wel leuker.

Als schrijver heb je zo vaak te maken met een zwart gat, dat al die bangmakerij je ook niets meer doet. Na elk boek dat je inlevert val je namelijk in een soort gat, zeker als het om fictie gaat. Anderhalf jaar lang maak je deel uit van een verhaal waarvan je je zelf de afloop nog niet kent en ineens komt daar op ruwe wijze een einde aan. De personages uit je boek zitten al die tijd in je hoofd en worden vanzelf een soort dierbare vrienden. Is een boek eenmaal bij de uitgever ingeleverd en gedrukt, dan verdwijnen ze voorgoed uit je leven. Je kunt nog wel met ze skypen of facetimen, maar je ziet ze nooit meer terug.


Na verloop van tijd leer je daarmee leven en leer je vanzelf ook dat er op elk boek weer een nieuw boek volgt met nieuwe avonturen en nieuwe interessante mensen. Je zou ook kunnen zeggen dat er elke keer weer een nieuw hoofdstuk begint. Zo boezemt het je geen angst meer in als er aan bepaalde zaken een einde komt in de wetenschap dat er dan altijd weer nieuwe deuren opengaan en verrassende dingen gebeuren. Zo stap ik tegenwoordig op vrijdag niet in de auto op weg naar kantoor, maar op de fiets op weg naar de bioscoop. Van een zwart gat kan dan geen sprake meer zijn, eerder van het omgekeerde (want met terugwerkende kracht lijkt dat werkende leven op kantoor en in de file alleen maar heel erg leeg en betekenisloos).

12 opmerkingen:

  1. Ik werkte tijdelijk tot een maand geleden een half jaar fulltime (36 uur), ik werk nu weer mijn eigen uren van maar liefst 28 uur (vast contract). Ik vind het heerlijk, was al zo ingesteld op vaker thuis of ergens naar toe kunnen wanneer ik wil en met 36 uur ging dit veel moeilijker tot bijna niet en zat ik uitgeblust thuis na een werkweek (met onregelmatig werken). Zwart gat van teveel werken en geen tijd/energie over hebben.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wij hebben het er hier ook over wat mijn man zou gaan doen als ie met pensioen is. Grote kans dat hij wat raad van toezichtfuncties wil gaan doen en vrijwilligerswerk. Hij is geen thuiszitter en ik vind het prima dat we ook allbei onze eigen dingen hebben.
    Breaking Bad heb ik twee keer gezien en heel af en toe kijk ik nog weleens een aflevering. Gewoon, omdat ze bijna als 'buren' voelen. Nooit eerder gehad met een serie. 'The last Kingdom' hebben we hier laatst gekeken. Ook een geweldige serie, maar helaas acht afleveringen, kwamen we gisteravond achter.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Na 35 jaar kantoorarbeid bij (eigenlijk) één bedrijf ben ik weggegaan met ruzie en zonder een woord van waardering voor al die jaren. Wel heb ik er een stuk of drie verre vrienden aan overgehouden die ik af en toe nog eens zie. Maar die vrienden, misschien wel meer, had ik ook wel kunnen maken zonder die 35 jaar kantoorwerk. Mijn professionele nalatenschap is nihil. Ik heb alleen het geld verdiend dat me een eenvoudig en goed leven biedt. Overigens werk ik nog wel een beetje, want ik mis nog wat onderdeeltjes van mijn plakbandpensioen. Mijn genoegens zijn simpel: de kinderen en mijn vrouw, lezen, films en series kijken, tuinieren, beetje klussen en af en toe onze kleine caravan naar het zuiden trekken. Daarbij ben ik redelijk gezond, dus waarom zou ik nog meer ambities moeten hebben?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. interessante verhaal. Heb jij spijt van de 35 jaar activiteit (ongeacht hoe het is geëindigd)? Wat zou je veranderen?

      Verwijderen
    2. Goede vraag Florent. Grote vraag ook... nee ik heb geen spijt. Natuurlijk had je achteraf altijd alles anders kunnen doen maar ik ben altijd meegedeind op de golven zoals die kwamen en heb er t beste van gemaakt. Dus nee, ik zou niks veranderen, dat zou wensdenken zijn. Ben gewoon tevreden nu, niet gefrustreerd of zo. Gechargeerd: als je na 35 jaar uit de gevangenis komt moet je weten hoe je van je vrijheid kunt genieten.

      Verwijderen
    3. Heb nog 1000 vragen.... Waarom ben je nooit overgestapt naar een andere werkgever? Als je had de mogelijkheid om 6 maanden te pauzeren elke 5 jaar bij voorbeeld, had het een verschil gemaakt?

      Verwijderen
    4. Wel eens gehoord van de "gouden kooi"? Die is voor mensen die op een veel hoger niveau werken dan hun vooropleiding doet vermoeden. Ik ben wel elke zes jaar van baan veranderd hoor, maar binnen het bedrijf. Was ook leuk maar door allerlei omstandigheden zat ik pas vijf jaar geleden in de positie om elders te solliciteren... inmiddels de 50 gepasseerd. Gaat te ver om dat hier allemaal uit te leggen. Om even bij het forumonderwerp te blijven: ik ben nog niet echt met pensioen natuurlijk maar dat zwarte gat, dat zie ik niet!

      Verwijderen
  4. Ik werk nu 30 uur per week, inc twee weekenden per maand. Ik heb nog ongeveer 4 jaar te gaan en dan is mijn hypotheek ongeveer 60 euro per maand. Dan ben ik van plan om 24 uur per week te gaan werken, dat is in mijn geval een dag minder per week. Ik ban niet van plan me te vervelen, dat doe ik nu ook niet.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Geweldige analyse. Ik ben van mening dat betaald werk vreselijk overgewaardeerd wordt. Wij hebben een (tamelijk ouderwets) 1 kostwinners huishouden met nog een klein baantje voor mij erbij. Ik ben 59 en hoe vaak ik niet het verwijt krijg (ook op fora) dat ik niet meer werk (je laat je man overal voor opdraaien)...
    Deze verdeling is geheel naar ons beider tevredenheid. Man hoeft thuis niks te doen, schuift aan tafel 's avonds in een schoon en opgeruimd huis. Vind ie heerlijk. Ik doe huis, tuin, boodschappen, eten, mantelzorg oud familielid en vind het ook heerlijk.
    "Maar je ontwikkelt jezelf toch door je werk?!" Wordt ook zo vaak gezegd. Nou ik heb jaren op kantoor gezeten (overheid) en vond het saai en benauwend. Om me te ontwikkelen lees ik boeken, volg programma's als buitenhof en heb niet het idee dat ik wat mis. Wij zijn consuminderaars in een huurhuis en zijn dik tevreden. Mijn man heeft geen hekel aan zijn werk maar ziet ook absoluut niet tegen zijn pensioen op.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Economisch inderdaad prima. Volstrekt te respecteren, zo'n keuze. Wat maakt het uit waar het geld vandaan komt. Maar... er zijn wel enige bedenkingen bij dit systeem. Als jij er niet meer bent (scheiding, dood, ziekte of wat ook), gaat hij dan zijn eigen potje koken, strijken, wassen en ramen lappen? Zo nee, dan is er een disbalans. Je laat dan een machteloos ongeëmancipeerd iemand achter. Andersom ook: als hij scheidt of overlijdt hoe zit jij er dan financieel voor? dan in de slappe was? Ik zeg niet dat jullie dat verkeerd hebben georganiseerd want kan niet achter jullie voordeur kijken maar wil alleen aanstippen dat ik voorstander ben van een eerlijke verdeling van betaald werk en huishouden binnen een gezin. Omwille van ieders zelfstandigheid. Ik ken mannen die namelijk nog geen ei kunnen bakken en vergeten zijn waar de wasmachine ook weer staat...

      Verwijderen
    2. Haha ik snap wat je bedoelt maar dat is hier dik in orde hoor!

      Verwijderen
  6. Ja, in onze maatschappij lijkt het wel of veel mensen denken dat je een alleen maar een zinvol leven kunt leiden als je werkt. Ik vind mijn werk best leuk maar kan me zinvollere dingen voorstellen. Als ik er geen geld meer voor krijg ga ik niet meer. ;) En alsof je je alleen zou kunnen ontwikkelen in een betaalde baan. Ik heb een goede balans tussen 18 uur betaald werk, 8 uur pw vrijwilligerswerk en mijn vrije tijd. Ontwikkelen doe je toch wel door veel te lezen over van alles en nog wat, gewoon te leven en met anderen in gesprek te gaan over dingen die verder gaan dan het weer van vandaag.
    De planning is met 60 stoppen, dat is over 7 jaar. Ik wil wel vroeger stoppen, en dat is door spaargeld ook haalbaar, maar als het ABP opeens iets aan het vroegpensioen veranderd dan wordt het ingewikkeld met alleen 1 inkomen. Ik ga in ieder geval op den duur nog minder betaald werken, even kijken hoe het allemaal loopt. Nee, hier geen zwart gat, meer het licht aan het eind van de tunnel. :D

    BeantwoordenVerwijderen