Zoeken

vrijdag 8 februari 2019

Hoe zit het nou eigenlijk precies met zure oude mannen en het klimaat?

Wie het gisteren waagde om een kritische kanttekening te plaatsen bij de klimaatspijbelaars, liep het risico te worden weggezet als 'zuur' of 'cynisch'. Veel verstandiger was het om te juichen hoe moedig en dapper al die scholieren wel niet zijn en hoe hoopgevend hun aanwezigheid. Ook viel de naam van David Graeber regelmatig, want wie begint over hypocrisie krijgt meteen het stempel moral envy opgedrukt. Maar ja, wat moet ik precies met klimaatactivisten die de volgende ochtend weer doodleuk drie kwartier onder de douche staan?


Voor alle duidelijkheid: ik ben niet van mening dat bezorgdheid over opwarming van de aarde een linkse hobby is of een hoax. Toen ik in 1988 (!) een groot artikel schreef over wat toen nog het 'broeikaseffect' heette en daarvoor tal van deskundigen sprak, was het nog een abstract en theoretisch fenomeen, terwijl ik de indruk krijg dat we nu al te maken hebben met de eerste verwoestende effecten van de door de mens veroorzaakte opwarming.

In 2018 heb ik tot twee keer toe een film gezien waarin hardop werd gesteld dat we nog maar één generatie verwijderd zijn van een onleefbare aarde. Vandaar dat ik elke vorm van activisme toejuich en het hartgrondig eens ben met dat dappere Zweedse meisje en haar koppige halsstarrigheid. Tegelijk zal ik al die jongeren op het Malieveld nooit zomaar 'moedig' noemen, want dat is hetzelfde als een kindertekening naast een Van Gogh hangen. Moedig is een drenkeling uit het water redden, niet een dagje spijbelen.


Is dat al zuur? Of cynisch? Laat ik dan nog maar een stapje verder gaan, want gisteren was er veel te doen over de al dan niet vermeende hypocrisie van de klimaatspijbelaars en hun fans. Ik ga niet zitten zeuren dat diezelfde jongeren na afloop van hun actie in de rij stonden voor McDonald's, want dat is flauw en kinderachtig. Bovendien verkopen ze daar tegenwoordig vegetarische mcchickens die niet van echt te onderscheiden zijn. Tegelijk denk ik dat je de wereld niet gaat redden met een paar toespraken en spandoeken.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik vooral erg hard moet lachen, als ik in NRC lees dat sommige jongeren elke dag drie kwartier onder de douche staan, terwijl ze ondertussen naar Netflix kijken. Het wordt wat mij betreft ook een rare poppenkast als diezelfde jeugdige demonstranten straks weer op Schiphol staan met een koffertje in hun hand of net zo veel vlees blijven consumeren als ze tot nu toe hebben gedaan. Ik hoorde gisteren de hele tijd zeggen dat 'de politiek' iets moet doen aan dit probleem, maar je kunt ook zelf het goede voorbeeld geven.


De grap is dat ik in mijn boeken voortdurend benadruk dat het helemaal niet nodig is om honderd procent consequent te zijn als het gaat om zuinig leven. Zo hebben wij de afgelopen jaren op alles wat los en vast zat bespaard om extra te kunnen aflossen, terwijl ik tegelijk geabonneerd was (en ben) op drie kranten. Dat mag. Dat is prima. Dat geeft niks. Bij het aflossen van je hypotheek staat er namelijk niet zoveel op het spel en ben je alleen verantwoording schuldig aan jezelf.

Anders wordt het bij dit onderwerp. Om verdere opwarming tegen te gaan is een wereldwijde koersverschuiving en gedragsverandering noodzakelijk. De politiek speelt daarbij een belangrijke rol, maar de consument ook. Al meteen in het voorwoord van Hypotheekvrij! uit 2012 schrijf ik dat Schiphol de deuren wel kan sluiten als iedereen zou gaan leven zoals ons gezin al jaren doet. Dat was toen nog zomaar een grappig voorbeeld, nu is het een wapen en een machtsmiddel.

De grap is dat Gretha Thunberg - die aan de wieg stond van het klimaatspijbelen - zelf ook gruwt van inconsequent gedrag. Ze heeft Asperger en kan dus niet goed uit de voeten met mensen die hun dak vol leggen met zonnepanelen en vervolgens drie keer per jaar een zonvakantie boeken. Zelf ben ik een halve Duitser die ook niet van halve maatregelen houdt. Bij mij hoef je dus niet aan te komen met kletsverhalen over 'moral envy' om je eigen halfslachtige gedrag te rechtvaardigen, al mag je me tegelijk zo vaak zuur en cynisch noemen als je wil.

17 opmerkingen:

  1. https://twitter.com/WillemRenema/status/1092866061387612160?s=20

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Laat die Lord huppeldepup maar lekker in z'n matrix blijven leven. Het zal zijn tijd ook wel duren, de goede man is inmiddels 66 jaar, dus die maakt het niet meer mee. Na mij de zondvloed...

      Verwijderen
    2. Nou de Rothschilds zijn over de 90 en maken nog steeds uit via hun vermogen - en macht waar er oorlog zal plaats vinden !
      De Romeinen in 100 AD, stelden Fiscus Judaicus in, a Jew tax om dat door hun geld lenen - woekeren, ze te veel rijkdom en macht hadden vergaard en daar door een probleem voor de Romeinse samenleving waren geworden ! groet !

      Verwijderen
  2. Radicale stappen zijn nodig, maar wat als Nederland dat doet zonder dat bijvoorbeeld India en China volgen. Druppeltje op gloeiende plaat? Denk dat je vooral jezelf in de spiegel moet aankijken en de vraag moet stellen: wat kan ik doen? Tip: minder de auto pakken, minder ver of helemaal niet op vakantie. Als docent geschiedenis "geniet" ik van het feit dat ik beroepsmatig me mag bezig houden met het verleden en daardoor ook heerlijk kan relativeren. Mijn vaders ouders hadden geen auto en geen rijbewijs, woonden in een bovenwoning te Schiedam maar hadden geen cent schulden bij hun overlijden. Gewone, zuinig levende mensen, zijn we nu wel een beetje kwijt met een staatsschuld van 490 miljard euro die met 335 euro per seconde oploopt.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ik hoop, dat er op de scholen met de leerlingen gediscussieerd wordt over wat een ieder zelf kan veranderen aan het gedrag.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Waarom mag je bij zuinig leven wel ooit zondigen als het bij je levensstijl past, maar bij het klimaat moet je altijd consequent zijn?
    Zoals je ooit eerder aangaf gaan zuinig leven en klimaatbestendig leven hand in hand, maar als je te ver doorgaat heb je geen leven meer.
    Hoeveel bomen worden er jaarlijks omgehakt voor die 3 kranten van je?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Bij zuinig leven om geld te sparen, tref je alleen jezelf als je inconsequent bent. Anders gezegd: dat heeft niet per se consequenties voor anderen. Bij dingen die je doet om de planeet te sparen, is dat een ander verhaal. Dat van die kranten en bomen is een terechte vraag. Beter is alles digitaal lezen en luisteren. Ik vermoed trouwens wel dat krantenpapier (en ook mijn boeken) wordt gemaakt van hout uit productiebossen die worden herplant.

      Verwijderen
  5. Er zijn vele malen meer zure oude vrouwen, als mannen beste Hormann !
    De planeet bestaat meer als 500 000 jaar, en heeft van alles doorstaan, je kunt je afvragen of wij de mensheid blijven bestaan, maar de Planeet gaat nog wel even mee, groet !

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Beste Gerard, "Dat Schiphol de deuren wel kan sluiten als iedereen zou gaan leven zoals ons gezin al jaren doet" was een van de vele hints in je boeken naar het thema duurzaamheid. Misschien is nu de tijd rijp om daar een boek aan te wijden? Heel veel mensen gaat het klimaat aan het hart, maar weet men niet goed hoe dat te vertalen in het eigen leven. De critici liggen dan op de loer want dan mag je kennelijk alleen maar consequente keuzes maken. Maar zoals Marianne Thieme al eens riep: beter inconsequent goed dan consequent fout. Kortom waar veel mensen mee stoeien doe jij al jaren, minder of niet vliegen, waar het kan op de fiets of met ov, consuminderen. Ik heb de meeste van je boeken gelezen en ben daarmee ondermeer geïnspireerd geraakt om mijn eigen leven om te gooien, en eerder te stoppen met werken. Bijzonder is dat in mijn omgeving dat gelabeld wordt als groen leven (titeltip?), goede keuzes maken voor het klimaat waar jezelf ook profijt van hebt. In jouw boeken miste ik die link, terwijl die er op veel thema's is. Dat zou je na deze column zeker wel in een boek kunnen uitdiepen. Inspiratie genoeg qua literatuur, ik noem de Donut economie, Homo Sapiens, de verborgen impact en eerst hulp bij klimaatverandering als een paar titels.
    Mooier is het als je er ook nog een uitdaging aan koppelt zoals bijvoorbeeld een jaar lang geen nieuwe spullen kopen (alleen van marktplaats als het echt nodig is, levert prachtige verhalen op) te gaan ontspullen (verkopen op marktplaats, idem dito), Je huis wellicht nog wat isoleren of zonnepanelen aanschaffen om deels energieneutraal te worden. Kan ook een mooie verkenning van vermeende groene aanbieders en verhalen opleveren. En als meest interessante uitdaging misschien om toch eens aan je ooit beoogde moestuin te beginnen en daarmee al de nodige eigen groenten te verbouwen, wellicht te koppelen aan een zoektocht naar hoe minder vlees te eten. Ook dat zou mooie verhalen kunnen geven. Een andere zoektocht van velen is groen beleggen. Hou je wat geld over met je groene gedrag, kun je vaak niet anders dan beleggen in foute fondsen. Het zal je duidelijk zijn dat je veel kanten op kunt met dat thema. En nogmaals veel mensen stoeien daarmee en zouden geholpen kunnen zijn met inspiratie zoals die in je andere boeken. Misschien moet je hier en daar wat weerstanden bij jezelf onderzoeken of overwinnen, maar dat maakt het juist spannender. Daarvoor is er inmiddels ook de klimaatpsychologie die hulp bied. Zie klimaatgesprekken.nl. Ben benieuwd of je geïnteresseerd bent om de handschoen op te pakken.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank voor je bericht. Als ik weer aan een nieuw boek begin, zal het zeker die kant opgaan. Ik ben, na 7 boeken in 7,5 jaar, alleen een beetje moe (niet alleen van de bijbehorende inspanning, maar ook een beetje van alle weerstand). Dus ik ga me deze zomer eens rustig inlezen - sommige van de titels die je noemt stonden al op mijn leeslijst - en kijken waar dat toe leidt. :-)

      Verwijderen
    2. Waarom hypokriet te zijn, wat is er nu fijner om prettig te leven binnen het kader van je mogelijkheden, je zelf constant te willen beknotten vanwege het één of andere gegeven, dat is wat jonge mensen opvalt en ooki niet begrijpen, al dat geleuter over bepaalde onderdelen zo als klimaat of of, die volkomen buiten ons bereik liggen, wat is het zinvolle hier aan, zit het niet in die kleine fijne momenten dat we even gelukkig zijn, met ons zelf onze geliefde of gewoon bij het zien van je kleindochtertje, wij zijn een bijzondere familie dat weet ik, want we wonen nog steeds te samen in ons grote Franse huis, kinderen en kleinkinderen, we zijn gelukkig met elkaar, gaan onze weg alleen, maar zijn nooit eenzaam, ik ben nu 82, en hoop dit nog lang vol te houden, het leven is desondanks alles verrukkelijk, groet !

      Verwijderen
  7. Ik vind deze kinderen niet hypocriet. Zij zijn het product van hun ouders, die volop hebben geprofiteerd van de economische groei. Die meestal een inloopdouche met sunshower hebben geïnstalleerd, twee auto's voor de deur hebben staan, hun kinderen meenemen op jaarlijkse all-inclusive vakantie en daarnaast nog een weekje skiën in de krokusvakantie. Die zelf niets repareren en ook niet weten hoe dat moet. Die wekelijks een maaltijd afhalen of laten bezorgen.Die de waarde van hun woning hebben zien verveelvoudigen dus die ook zonder extra aflossingen een mooie overwaarde op hun naam hebben staan.
    Deze kinderen zijn groot geworden met een vanzelfsprekende welvaart en, precies zoals bij hun leeftijd past, is dit het moment waarop zij voor zichzelf gaan nadenken en zich afzetten tegen hun ouders.
    Geweldig dat ze massaal tot de conclusie komen dat het anders moet! Dat ze nog niet precies weten HOE, dat kan ik ze niet kwalijk nemen.
    Dus, ik begin bij mezelf. Voor al die ouders die het goede voorbeeld niet geven, zijn er gelukkig steeds meer tegengeluiden. Steeds meer mensen als jij, die een inspiratie kunnen zijn voor deze jonge mensen die anders willen maar nog niet weten hoe. De kunst is dat je ze bij je moet houden, een toon moet aanslaan die ze vindt, en ze hypocriet noemen en hun gedrag afkeuren helpt dan niet. Bewustwording is de goede eerste stap, en deze kinderen zijn in dat opzicht al zoveel verder dan hun ouders.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Mijn blog was vooral bedoeld als reactie op al die lyrische verhalen op sociale media over hoe 'moedig' en 'dapper' deze jongeren wel niet zijn en het klakkeloze gemak waarmee mensen van mijn leeftijd steeds maar 'zuur' en 'cynisch' worden genoemd. Die demonstratie was een hoopgevend signaal, maar klinkt ook hol wanneer je alle vragen omtrent je eigen gedrag afwimpelt en alleen maar wijst op 'de politiek' en 'de industrie'. Los daarvan vraag ik me af of ik de geschikte persoon ben om deze doelgroep te bereiken, want met mijn eigen kinderen is dat ook niet echt gelukt :-)

      Verwijderen
    2. Waarom niet? Je bent volgens mij niet heel veel jonger dan mijn ouders, maar je hebt mij bereikt. En ik heb je eerste aflosboek al vele malen cadeau gedaan. Verschillende mensen in mijn omgeving, van mijn generatie maar ook van de jouwe, zijn daardoor geïnspireerd en inmiddels (grotendeels) hypotheekvrij. Dus je reikwijdte is waarschijnlijk groter dan je denkt.
      Eigen kinderen blijven daarentegen altijd een apart verhaal ;-)

      Verwijderen
  8. Verander de wereld maar begin bij je zelf, sommige evoluties zijn niet te keren, door gemakzucht gedreven, leven mensen op de vreemste wijze hun leven, de happy few, zijn kerngezond bij overlijden !!!
    Interessante mensen in dit denken zijn, Philip Roth, Tomi Ungerer e.a. het vreemde in dit denken is ook, dat de grote wijze mannen toch allemaal geloven in een bijzondere kracht, een God zo je wilt, daar gekomen door hun studie die laat zien hoe elegant alles geregeld is, en geen toeval kan zijn, prettige Zondag net terug van de markt, prachtig winterweer hier in la Sud !

    BeantwoordenVerwijderen

  9. Had visite, menu entré daarna Tournedos Rossini stukje foiegras er op om de smaak te vergroten, legumes saus, vin rouge, fromage, macron met café,
    ben je dan niet rijk met zoveel prachtige producten, rest van de week veel groentes fruit, karnemelk, 's avonds een mooi glas wijn, en al lezende inslapen, op naar het week einde vol vooral vriendschap, van de oude hippies love and peace, salutations !

    BeantwoordenVerwijderen
  10. "het 'broeikaseffect' heette en daarvoor tal van deskundigen sprak, was het nog een abstract en theoretisch fenomeen, terwijl ik de indruk krijg dat we nu al te maken hebben met de eerste verwoestende effecten van de door de mens veroorzaakte opwarming."

    Enkel een veronderstelling die niet te onderbouwen is.
    Ook de aarde produceert co2 onbekend is het aandeel van de
    mens daar in.

    BeantwoordenVerwijderen